وکیل – تعریف وکیل – انواع وکالت

وکیل کسی است که از طرف شخص دیگری – اعم از حقوقی یا حقیقی – به موجب عقد وکالت برای انجام کاری مأمور می‌شود. وکالت یک عقد جایز است که در چارچوب مقررات قانون مدنی منعقد می‌شود و طرفین آن وکیل و موکل نامیده می‌شوند.

طبق تعریف ارائه شده در ماده ۶۵۶ قانون مدنی، وکالت عقدی است که به موجب آن، یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود می‌نماید. شخص نیابت دهنده را موکل، و شخص نایب را وکیل می‌نامند. مواد ۶۵۶ الی ۶۸۳ قانون مدنی، احکام راجع به وکالت را برشمرده است. مقصود از «امرِ» موضوع وکالت در این ماده، «امری حقوقی» به معنای عام کلمه است و در نتیجه وکیل می‌تواند در هریک از امور ذیل به نیابت از موکل خود اقدام کند: تنظیم معاملات و قراردادهای تجاری نظیر خرید و فروش و اجاره، صدور و قبول اسناد تجاری نظیر چک و برات، انعقاد نکاح و طلاق، اداره‌ی اموال موکل و نیز طرح و پیگیری تمامی دعاوی حقوقی و کیفری در دادگاه یا اصطلاحاً وکیل در محاکمه بودن. اساساً تمامی امور حقوقی، قابلیت نیابت‌پذیری و انجام از سوی وکیل را دارند؛ مگر آنکه آن امور، از مواردی باشند که اصطلاحاً قائم به شخص موکل است و تنها اوست که می‌تواند آن امور را انجام دهد؛ نظیر شهادت، اقرار، لعان، تمکین و مواردی از این دست که قابل وکالت دادن نیستند و انعقاد وکالت در مورد آن‌ها، باطل است.

نایب السلطنه را در دوره صفویه وکیل می‌گفتند و عنوان وکیل الرعایا هم از همین‌جا برخاسته است. می‌توان برای وکیل انتخابی حد و مرزی مشخص کرد که در چه زمینه‌ای اجازه وکالت از طرف شما دارد و در چه زمینه‌ای خود شخص باید برای آن کار حضور داشته باشد. {به منظور اطمینان خود شخص در برخی موارد و پرونده‌های حساس}.

در اصل ۳۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده‌است که:

«در همه دادگاه‌ها، طرفین دعوا حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند و اگر توانایی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.» البته در ایران و عموم کشورها تصدی شغل وکالت دادگستری علاوه بر لزوم دارا بودن تحصیلات مرتبط دانشگاهی، مستلزم اخذمجوزهای لارم و گذرانیدن دوره‌های کارآموزی در کانون‌های وکلا می‌باشد وکالت یک نوع عقد از عقود است که بین موکل و وکیل، بسته می‌شود و به جای موکل کار مورد وکالت را انجام می‌دهد مثلاً زید به عمر وکالت می‌دهد به این که زمینی برای او بخرد، زید موکل است و عمر وکیل. این عمر به نیابت از زید کار را انجام می‌دهد؛ و موکل محدوده‌ای را که برای عمر مشخص کرده، وکیل حق تجاوز و تعدی از آن را ندارد. مثلاً موکل گفته این خانه مرا بفروش به دویست تومان عمر حق ندارد به کمتر از دویست تومان بفروشد.

وکیل - تعریف وکیل - انواع وکالت

وکیل

انواع وکالت

  1. وکالت مطلق: یعنی این که شخصی را برای تمام امور شخص دیگری را وکالت کند (فروش یا خرید یا پرداخت هزینه خانواده ……)که وکیل نیازی به اجازه از موکل خود را ندارد.
  2. وکالت مقید: مورد وکالت معین است و وکیل باید در همان مورد معین، عمل نماید (صرفا خرید خانه یا فروش ماشین و…..)

مورد وکالت باید امری باشد که به موجب قانون یا طبیعتاً درانحصار شخص نباشد وخود شخص موکل بتواند آن را انجام دهد مثل وکالت در مجلس معامله که باید خودش عمل نماید و نمی‌تواند دیگری راوکیل نماید.

۱- وکیل انتخابی

در مواردی بکار می‌رود که شخصی، وکیل خود را انتخاب و با انعقاد قرارداد وکالت از او می‌خواهد وکالت او را برای دفاع از حقش در مراجع قضایی برعهده بگیرد.

۲- وکیل تسخیری

در مواردی که دعوایی کیفری جریان داشته و علیرغم ضروری بودن حضور وکیل، در دادرسی و محاکمات، به دلیل امتناع متهم از اخذ وکیل ویا نداشتن بضاعت مالی برای این کار، وکیلی برای دفاع از متهم وارد پرونده نشده‌است که دراین صورت به تشخیص دادگاه، از بین وکلای دادگستری وکیل رایگان برای او گرفته می‌شود. عنوان وکیلی که به این ترتیب وارد پرونده می‌گردد، وکیل تسخیری است.

۳- وکیل معاضدتی

در مواردی که اشخاص برای دفاع از حقوق خود در دعاوی حقوقی نیاز به وکالت داشته باشند ولی بدلایلی امکان گرفتن وکیل نداشته باشند، با تشخیص عسرو حرج موکل از سوی دادگاه یا تشخیص کمسیون معاضدت کانون وکلا، در این موارد وکیلی بصورت رایگان دفاع از حقوق شخص معسر را برعهده می‌گیرد. عنوان وکیل یاد شده در این موارد، وکیل معاضدتی است.

۴- وکیل اتفاقی

اگر شخصی تحصیل کرده رشته حقوق باشد ولی شغل او وکالت نباشد، بخواهد بصورت اتفاقی برای حل مشکلاتی که بستگان نزدیک او در مراجع قضایی دارند، خارج از چرخه و آزمونهای سخت کانون وکلای دادگستری، از این کانون برای همان مورد خاص پروانه وکالت موردی بگیرد، با طی مراحل قانونی و پرداخت هزینه مربوطه می‌تواند به این امر اقدام کند. شخصی که با این روش وکالت موردی برای دفاع از حقوق بستگانش گرفته‌است را وکیل اتفاقی گویند.

انحلال عقد وکالت

  1. عزل موکل که وکیل را از وکالت عزل کند.
  2. موت یا جنون وکیل یا موکل.

۳) موت یا جنون وکیل یا موکل (مفاد ماده ۶۷۸ قانون مدنی)

۴) سفه وکیل و موکل

تعهد وکیل :

هرگاه از تقصیر وکیل خساراتی به موکل متوجه شود که وکیل مسبب آن باشد ، مسئول خواهد بود ، وکیل می بایست در تصرفات و اقدامات خود مصلحت موکل را مراعات نموده و از اختیارات داده شده تجاوز نکند ، آنچه را به جای موکل خود دریافت می کند به او رد کند ، در صورتیکه برای انجام امری دو یا چند وکیل معین شده باشد هیچ نمی تواند بدون دیگری و یا دیگران در امری دخالت نماید و اگر وکیل وکالت در توکیل نداشته باشد نمی تواند انجام امری را به دیگری واگذار کند.

اجرت وکیل یا همان حق‌الوکاله‌ی او، اصولاً تابع قرارداد میان وکیل و موکل است و سقفی ندارد. لیکن تعرفه‌ای که در خصوص حق‌الوکاله تصویب می‌شود، اثراتی نیز دارد. باید گفت که در صورت شکست یک طرف در دعوا، تمامی هزینه‌های دعوا و از جمله حق‌الوکاله‌ی وکیلِ طرف پیروز دعوا، بر عهده‌ی محکوم‌علیه است. در این شرایط، اگر حق‌الوکاله‌ی وکیل طرف پیروز دعوا، کمتر از میزان تعرفه‌ی قانونی باشد، محکوم‌علیه باید همان مبلغ پایین‌تر را به شخص پیروز دعوا بپردازد؛ لیکن در صورتی که آن حق‌الوکاله بیش از مبلغ تعرفه‌ی قانونی باشد، محکوم‌علیه تنها موظف است همان مبلغ تعرفه‌ی قانونی را به شخص پیروز بپردازد و راجع به مازاد، تکلیفی ندارد. لیکن رابطه‌ی مالی شخص پیروز با وکیل خویش، کماکان طبق قرارداد میان آن دو است. حق‌الوکاله‌ی وکیل خود شخص محکوم‌علیه نیز، طبق همان توافق میان موکل و وکیل خواهد بود. لازم به ذکر است که مبلغ تعرفه‌های قانونی موجود در این زمینه، متغیر است و بستگی به قوانین مصوب در این زمینه دارد. در هر حال باید دانست که در صورت نبودن قرارداد، همان مبلغ تعرفه ملاک خواهد بود.

تفاوت وکیل پایه یک و وکیل پایه دو :

وکلای پایه ۲ فقط حق شرکت در محاکم کیفری که به جرم‌های تعزیری مستوجب حبس کمتراز ۱۰ سال و شلاق و جزای نقدی و اقدامات تامینی منتج می‌شود را دارند و در محاکم حقوقی نیز چنانچه بازخواسته کمتر از ۵۰۰میلیون ریال باشد و یا خواسته غیر مالی مگر در دعاوی مربوط به اختلافات در اصل نکاح، اصل طلاق، اثبات و نفی نسب باشد، می‌توانند از حقوق موکل خود دفاع کنند اما وکیل پایه یک دادگستری حق شرکت در تمامی محاکم اعم از حقوقی و کیفری و.. را دارند. وکلایی که از کانون وکلای دادگستری پروانه اخذ می‌کنند بدواً به‌صورت ۲ سال کار آموزی دوره را طی می‌کنند و می‌توانند ذیر نظر وکیل سپرست نسبت به دفاع از حقوق موکل اقدام کنند و پس از طی ۲ سال و همچنین تأیید صلاحیت علمی و گزینش‌های مربوطه موفق به اخذ پروانه وکالت پایه یک شوند.

برای درخواست مشاوره و همچنین درخواست وکیل برای تمامی موارد حقوقی و کیفری کافیست با شماره های ۰۹۳۹۲۶۹۶۵۴۶ – ۰۹۱۵۷۵۸۷۴۲۴ تماس بگیرید. موسسه حقوقی مدافعان حق

اشتراک گذاری