شیربها

دلالی
دلالی
دی ۶, ۱۳۹۷
مهریه
اطلاعات کامل درباره مهریه
فروردین ۸, ۱۳۹۸

شیربها که امروزه در برخی مناطق رایج است، عبارت است از پولی که داماد قبل از مراسم ازدواج، علاوه بر مهریه، به خانوادۀ عروس می‌دهد. شیربها غیر از مهریه‌ است؛ ازاین‌رو، احکام مهریه بر آن مترتّب نمی‌شود.

در بعضی از شهرها متعارف است که مبلغی از داماد به عناوین مختلف مانند شیربها و پیشکش وباشلق و هدیه.پدروکیلی.مهرحاضر.،گرفته میشود واین امر مخصوصا دربسیاری از ایلات و عشایرایران مرسوم است و شوهرعلاوه بر مهری که برای زن معین میکند.مالی هم برای اولیا زن که عموما پدراو میباشد قرار میدهد.
از نظر تاریخی شیربها ازبقایای دورانی است که نکاح بصورت فروش دختر واقع میشده و شوهر اورا از پدرش خریداری میکرده است و پس از تطور نکاح درادوار بعد برای نکاح مقداری مال به زن و مقداری هم به پدر می دادند و اکنون که مهر متعلق به زن میباشد برطبق رسوم و عادات.هدیه ای هم به پدر دختر داده میشودومعمولا نیز وجوه پرداختی به پدر دختر .صرف خرید جهیزیه میشود و همراه دختر به به خانه زوج فرستاده میشود.

در تعریف شیربها گفته اند که مالی را که شوهر علاوه بر مهر به اولیا و اقربا زن تسلیم میکند شیربها میگویند .باتوجه به نوشته های دین زرتشت.شیربها درایران باستان نیز وجود داشته واکنون نیز نه تنها دربین عشایر وایلات بلکه دربعضی از شهرها تیز مرسوم است ولی با مهر که یک نهاد حقوقی است و از طرف شوهر به ژذجه داده میشود و متعلق به خود زوجه میباشد متفاوت است باعنایت به اینکه شیربها به اولیا یا اقربا زن از قبیل پدر و مادر ویا برادر و عموی او داده میشود با مهریه که اختصاص به خود زن دارد متفاوت بوده و ممکن است که به یکی از صور زیر تسلیم گردد:

١_ بعنوان جعاله داده میشود مثلا مرد مالی را به برادر زن تسلیم میکند که خواهرش را به ازدواج بااو راضی کند ویا موانع مربوط را برطرف سازد ودراین حالت مرد پس از انجام نکاح نمیتواند مال مذکور را مسترد دارد.

٢_ اگر شیربها بعنوان جعاله نباشد و مثلا مرد مالی را به یکی از اقربای زن تسلیم نماید دراین صورت باوجود عین مال.مرد میتواند انچه را که داده است استرداد نماید و همچنین نما موجود را(مثلا گوسفندی که بره ای به دنیا اورده باشد) زیرا مال مزبور هبه معوض نبوده و تحت عنوان هیچیک از عقود در نمی اید و به نوعی اباحه و تسلیط غیر برمال خود شباهت دارد و علیهذا استرداد ان بلااشکال است پس اگر عین تلف شده باشد مرد حق استرداد ان را ندارد.

٣_ گاهی مردوزن بایکدیگر به مهرمعین رضایت دارند لیکن بعضی از اقارب اشکالاتی را برای نکاح انان به وجود می اورند و مرد بالااجبار برای جلب رضایت انها مالی را به انان تسلیم میکند دراین صورت شوهر هر وقت که بخواهد میتواند عین انرا در صورت بقا مال و یا عوض ان را در صورت تلف مال مطالبه و مسترد نماید.

٣_ گاهی مردوزن بایکدیگر به مهرمعین رضایت دارند لیکن بعضی از اقارب اشکالاتی را برای نکاح انان به وجود می اورند و مرد بالااجبار برای جلب رضایت انها مالی را به انان تسلیم میکند دراین صورت شوهر هر وقت که بخواهد میتواند عین انرا در صورت بقا مال و یا عوض ان را در صورت تلف مال مطالبه و مسترد نماید.

۴_ اگر مهر مال معین بوده ودرضمن عقد نکاح شرط شود که شوهر عملی نیز برای ولی زن انجام داده ویا مالی به اوتسلیم نماید شرط ومهر صحیح است.اما درصورتیکه مهر و سهم ولی در مقابل بضع مقرر شده باشد اکثر فقها امامیه سهم ولی را باطل دانسته اند.

اهل سنت و جماعت نیز درباره شرط فوق نظر واحدی ندارند بطوریکه در مذهب حنفیه ان را صحیح میدانند ولی مالکیه براین عقیده اند که اگر شرط ضمن نکاح باشد مال متعلق به خود دختراست و چنانچه بعدازنکاح برقرار شده باشد ولی زن نسبت به ان استحقاق دریافت را دارد.

پرسش دیگری در نشست قضایی.قضات دادگاه حقوقی دو سابق تهران درباره شیربها.مطرح شده است این است که ایا شیرها از طرف والدین زوجه قابل مطالبه است یا خیر؟
نظر اکثریت قضات مذکور در نشست قضایی مورخ ۶٧/١٠/١۵چنین اعلام شده است

پاسخ:
دعوی والدین زوجه به مطالبه شیربها برعلیه داماد.مادامیکه در خصوص ان شرط و تعهدی نشده باشد بعلت فقدان موجب قانونی و شرعی.مسموع نیست و اگر شوهر چیزی بعنوان شیربها برای ازدواج داده .لیکن وصلت منظور صورت نگرفته و یا درصورت تحقق ازدواج بدون اراده و یاتقصیر او وصلت بهم خورده باشد با اتخاذ ملاک ازمواد قانون مدنی میتواند از دادگاه شیربهای پرداختی را استرداد کند.

نظر اقلیت براین بوده است که اگر پرداخت شیربها به هنگام ازدواج عرف و عادت مسلم باشد همانگونه که در پاره ای ازمناطق کشور مرسوم است در صورت تحقق ازدواج و مطالبه والدین زوجه.دادگاه به دستور ماده قانون ایین دادرسی مدنی مکلف به رسیدگی و عنداللزوم صدور رای برمحکومیت زوج به پرداخت شیربها به قدر متعارف است وچنانچه زوج ان را پرداخت کرده باشد پس از ازدواج قابل استرداد نیست.

درباره ماهیت حقوقی شیربها و قابلیت استرداد ان پرسش دیگری نیز از گروه تخصصی معاونت اموزش و تحقیقات قوه قضاییه به عمل امده است و متن پرسش این است:

پرسش ١_ ایا مبلغی که درزمان ازدواج به عنوان شیربها توسط زوج به خانواده زوجه یا خود زوجه پرداخت میگردد مبنای شرعی دارد یا خیر؟

پرسش ٢_ چنانچه زوج برای توافق خود با خانواده زوجه لوازمی را برای رفع نیاز (تامین جهیزیه زوجه) خریداری نموده و به زوجه تحویل نماید درصورتیکه زوجین ازیکدیگر جدا شوند ایا زوج میتواند تقاضای استرداد انهارابنماید ؟وچنانچه طلاق از جانب زوج باشد حسب مورد تاثیری در قضیه مطروحه دارد یا خیر؟

پاسخ

الف) شیربها از بقایای دورانی است که اولیا دختر اورا به.واسطه ازدواج میفروختند ولیکن امروزه ممکن است بعنوان نبوده و برای رفع مزاحمت باشد دراین صورت اخذ ان حرام بوده و باید مسترد گردد بطور خلاصه اگر شیربها .بصورت تعهد به نفع ثالث و یا هبه همراه با طیب خاطر باشد میتوان برای ان وجاهت قانونی در نظر گرفت وگرنه توجیه قانونی ندارد.

ب) درمورد لوازم تهیه شده توسط زوج باید گفت تازمانیکه انتقال ان به زوجه به واسطه هبه و…ثابت نگردد اموال مذکور در مالکیت زوج باقی بوده و میتواند تقاضای استرداد انهارا بکند دراین صورت نیز بین درخواست طلاق توسط زوج ویا زوجه فرقی وجود ندارد.

بعنوان جزیی از مهر برای تهیه جهیزیه پرداخت شود علیهذا میتوان در مورد شیربها شقوق ذیل را مدنظر قرار داد:

١_هرگاه شیربها بعنوان مهر در ضمن عقد شرط گردد و شوهر موظف به پرداخت ان به غیر زوجه باشد در این صورت شرط باطل بوده و تعهدی برای شوهر در پرداخت ان ایجاد نمیگردد.

٢_هرگاه علاوه بر مهر مالی برای پدر یا مادر و یا یکی از اقربای زوجه قرار داده شود دراین صورت نیز باید گفت مطابق نظریه مشهور فقها .چنین شرایطی باطل بوده و برای شوهر الزام اور نمی باشد اگر چه عده ای از حقوقدانان ازباب تعهد به نفع ثالث ان را معتبر و صحیح می دانند.

اشتراک گذاری